Ze względu na podłoże kredowe w Chełmie powstały jedynie dwa budynki mające 6 pięter, jest to hotel Kamena , a dodatkowo szpital miejski, wszelkie pozostałe mają w znaczącej liczbie sytuacji 4 piętra. Chełm leży w zachodniej części Polesia Wołyńskiego, na południowo-wschodnim skraju Pagórów Chełmskich i Obniżeniu Dubieńskim. Najwyższym punktem jest wzniesienie Góra Chełmska  220 m n.p.m., najniższym dolina Uherki w dzielnicy Bieławin – 80 m n.p.m. W Chełmie znajduje się 5 parków miejskich park przy ulicy Hrubieszowskiej zwany Borek w Chełmie z intrygującą propozycją 13 pomników przyrody, wzgórze widokowe “Grodzisko”, płat roślinności kserotermicznej “Borek”, ajlant gruczołowaty,  jesion wyniosły, miłorząb dwuklapowy. Występują tu również rzadkie typy zwierząt. Niedaleko miasta Chełm zlokalizowany jest Chełmski Park Krajobrazowy, obejmujący kompleksy leśne Stańków Chełm i Żalin oraz dodatkowo torfowiska węglanowe występują w nich ekosystemy torfowiskowe i kserotermiczne powiązane z budową geologiczną podłoża, będące ostoją rzadkich roślin i zwierząt. W parku występuje ok. 40 gatunków roślin chronionych.

Przy północno-zachodnim skraju miasta Chełma zlokalizowany jest las Kumowa Dolina, znajdziemy tam stok narciarskiw Chełmie oraz Amfiteatr Kumowa Dolina dalsza lokalizacja od strony wschodniej las Borek w Chełmie. Przy wschodniej granicy lasu Borek mieści się liczący 1,12 ha, rezerwat przyrody Wolwinów.

W Chełmie zlokalizowane są instytucje powiązane z kulturą: Chełmski Dom Kultury, Chełmska Biblioteka Publiczna, Chełmska Biblioteka Pedagogiczna, Mniejsza Publiczna Biblioteka Europejska, Archiwum Państwowe w Chełmie oddział w Chełmie, Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza (ma m.in. zbiory archeologiczne i militaria i kilka innych. W jego skład wchodzą działy: historyczny, archeologiczny, przyrodniczy, sztuki współczesnej, etnograficzny, sztuki dawnej), Młodzieżowy Dom Kultury MDK Chełm, Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia, Kino Zorza Chełm, Amfiteatr Kumowa Dolina oraz wiele stowarzyszeń kulturalnych. CHDK Chełm

W mieście działają m.in.:

• Zespół tańca Ludowego Ziemi Chełmskiej
• Formacja Tańców Latynoamerykanskich Takt-Zomar Chełm
• Klub Tańca Innowacyjnego Foton Chełm
• Chór Ziemi Chełmskiej Hejnał
• Chór Państwowej Szkoły Muzycznej
• Orkiestra Dęta Chełm
• Estrada Dziecięca Chełm
• Promyczki Chełm

Imprezy Chełmskie

• Dni Chełma – organizowane co roku w czerwcu, podczas nich odbywa się wiele imprez kulturalnych i sportowych oraz zostaje wręczony tytuł Chełmianina Roku;
• Bieg Uliczny o Puchar Prezydenta – corocznie, podczas Dni Chełma – należący do Grand Prix Polski Biegów Ulicznych;
• Chełmstok – festival muzyki rockowej;
• Szopka Bożonarodzeniowa z koncertami kolęd i pastorałek – w czasie wigilijnym na placu Łuczkowskiego;
• Biegi Niepodległości – corocznie z okazji Święta Niepodległości 11 listopada.